Son 2 yıllık dönem itibariyle, İstanbul’da kent planlama alanında ciddi adımlar atıldı. İstanbul’a hem bütüncül olarak yön vermek hem de imar ve mülkiyet sorunlarını çözümlemek adına yoğun bir planlama hamlesi başlatıldı. Bu noktadaki en önemli gelişmelerden biri ise imar planlarının yapımından uygulanmasına kadar şeffaflığın ve bilimselliğin temel ilke olarak benimsenmesi oldu. Artık İstanbul’da herkes kendi yaşadığı semtin geleceğinde söz hakkına sahip oluyor ve artık rant için değil halk için planlama yapılıyor.
Planlamada Katılımcı ve Demokratik Dönem
İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı bünyesinde; yürütülen imar planı çalışmalarında yurttaş katılımını sağlamaya yönelik Şehir Planlama Müdürlüğü bünyesinde Mayıs 2020’de Katılım Koordinatörlüğü birimi oluşturuldu. Bu birim, kentin geleceği şekillenirken yaşayanların bizzat söz hakkına sahip olabilmesi, imar planlarının adil ve şeffaf bir şekilde üretilebilmesi amacıyla plan üretim süreçlerinin katılımcı bir şekilde gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalarına başladı. Bu amaçla İstanbul’un bir çok alanında anket, çalıştay, bilgilendirme toplantıları, atölye çalışmaları vb. etkinlikler düzenlendi. Bilimsel ve analitik çalışmalarla Başkanlığımızın yürüttüğü süreçler doğrultusunda, daha nitelikli yaşam alanlarına kavuşabilmek için imar planı kararları oluşturulmaya başlandı.
Bu kapsamda Temmuz 2020 tarihi itibariyle yayına giren sehirplanlama.ibb.istanbul adresi çok önemli bir paylaşım alanı ve platform haline geldi. Site İstanbul’un planlama ve kentleşme süreci açısından ciddi bir kaynak haline gelirken yürütülen plan çalışmalarına ilişkin tüm etkinlik bilgileri, toplantı raporları, süreç takvimleri ve duyuruları buradan yayınlanmaya başladı. Sitede, Şehir Planlama Müdürlüğümüz bünyesinde devam eden plan çalışmalarının süreçleri, analizler, plan askı ve itiraz duyuruları yayınlanmaya başladı. İstanbulluların soru, öneri ve katılımları için ‘dahil ol’abilecekleri iletişim kanalları geliştirildi.
Ortak Akıl ve Stratejik Yaklaşım
Yaşadığımız dönemde kentin sorunlarını çözümleyebilmek adına yalnızca geleneksel imar planı yapmanın yeterli olmayacağı ortada. Bu amaçla, bölgenin sorunlarını katılımcı bir şekilde çözmek ve bütüncül bir yaklaşım geliştirmek için, İBB içi birimler ve diğer kurumlarla eşgüdüm içinde çalışılmasını teşvik edecek stratejik mekânsal yaklaşımların geliştirilmesi amacıyla, imar planlarının yanı sıra ilçe bazlı strateji plan ve belgeleri üretilmeye başlanmıştır.
Adalar’da Şubat 2020’de başlayan Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile birlikte Strateji Belgesi çalışmaları kapsamında saha çalışmaları, anketler, toplantılar, kurumlar arası koordinasyon çalışmaları dâhil olmak üzere toplam 121 etkinlik yapıldı. Bu şekilde, sorunlar ve talepler toplandı, çalışma grupları oluşturularak gönüllü sivil oluşumlar ve yurttaşlarla birlikte çalışıldı. Kamu kurumları, ilçe belediyesi ve İBB birimleri ile değerlendirme süreçleri yaşandı, koordinasyon kuruldu. Nihayetinde, üretilen tüm taslakların kamuoyu ile paylaşılması sonrasında alınan geri bildirimler doğrultusunda Adalar İlçesi Strateji Belgesi ve Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı 2021 Haziran ayında İBB Meclisine iletildi.
Beyoğlu ilçesinin sorunlarını tüm tarafları kapsayan, adil ve yenilikçi bir bakış açısıyla bütüncül olarak değerlendirmek ve ilçenin geleceğini ortak akılla planlamak üzere bir Strateji Planı çalışması yürütülmesine 30 Eylül 2020 tarihinde lansman toplantısı düzenlenerek başlandı. Bu kapsamda Beyoğlu-Senin başlığı altında bir internet sayfası oluşturuldu ve süreci geliştirmek üzere analiz, arşiv ve koordinasyon çalışmaları yapılmaya başlandı. 45 mahalle muhtarı ile birebir görüşmeler yapıldı, 72 Sivil Toplum Bileşeninin ve kurumların katıldığı 27 çevrimiçi toplantı düzenlendi. Yakın zamanda daha büyük bir duyuruyla sahada aktif çalışmaya başlanıp, geniş katılımlı çevrimiçi panel ve forumlarla birlikte çalışma sürecine tüm paydaşları katarak, 2021 Kasım sonunda Strateji Belgesinin taslağının oluşturulması planlanıyor.
Avcılar ilçesinde ise uzun süredir imarsız gelişen, sosyal hizmet ve donatı alanları ile çok yetersiz olan Yeşilkent Mahallesinde, Nazım İmar Planına yönelik mahallede ‘İletişim Ofisi’ açıldı ve katılım çalışmaları yürütüldü. Ağustos 2020’de başlanan çalışmalar kapsamında halk toplantıları, kadın buluşmaları, sivil toplum temsilcileri ile görüşmeler gerçekleştirildi. İlçe Belediyesinin işbirliği ile Nazım Plan çalışmaları tamamlandı ve 2021 Haziran ayında İBB Meclisine iletildi.
Bakırköy’de Merkez Demir Yolu Kuzeyi ve Güneyi Nazım İmar Planı kapsamında da bilgilendirme ve danışma amaçlı katılım çalışmaları yürütüldü. Plan bölgesindeki mahalle muhtarları ile birebir görüşmeler ve meslek odaları ile toplantılar yapıldı. Pandemi koşulları nedeniyle çevrimiçi yöntemlerin kullanıldığı bu bölgede 2 adet çevrimiçi halk toplantısı yapıldı ve müdürlük Youtube kanalından canlı olarak yayınlandı. Ayrıca iki adet geniş katılımlı bir çevrimiçi anket çalışması yapılarak toplamda 1500 kişiye yakın Bakırköylü ile temasa geçildi. Özellikle bu bölgedeki eskimiş yapı stoğunun yenilenmesi ve kentsel dönüşümün gerçekleşmesi amacıyla stratejik kararların üretildiği Bakırköy Merkez Nazım Plan çalışmaları tamamlanarak yine 2021 Haziran ayında İBB Meclisine iletildi.
Şişli ilçesi Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında Nisan 2021’den itibaren kent konseyi, muhtarlar ve TMMOB bileşenleri ile toplantılar düzenlenerek plan çalışmalarına girdi teşkil etmek üzere görüş ve öneriler alındı, Dolapdere ve Piyalepaşa Bulvarı ve çevreleri bölgesine ilişkin ilk etap çalışmalar tamamlanarak 2021 Temmuz ayı Meclisine iletildi.
Bunların dışında Sarıyer, Beylikdüzü ve Beykoz ilçelerinde de plan süreçleri için görüşlerin toplanması amacıyla toplantılar düzenlendi. Sarıyer’de 2020 Mart ayında mahalle temsilcileri, Meclis üyeleri, muhtarlar ve belediye birimlerinin katılımıyla , yılların imar ve mülkiyet sorunlarının çözümü yolunda Sarıyer Planlama Çalıştayı yapılarak sorunlar masaya yatırıldı. Ağustos 2020’de Beylikdüzü Kavaklı sanayi sektörü temsilcileri bilgilendirme toplantısı gerçekleştirildi. Mayıs 2021’de Beykoz muhtarları ile çevrimiçi toplantı ve birebir görüşmeler yapılarak ilçe bütünündeki imar problemlerine ilişkin görüş ve talepleri alındı, ilçe genelindeki etkin katılımlı çalıştayın hazırlık toplantıları gerçekleştirildi.
Yıllardır Süren İmar Sorunlarına El Atıldı!
İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında son 2 yıllık süreçte 13000 hektar alanda 40 bölgede 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışması tamamlandı. Bu planlardan; 13 ilçedeki 3077 hektarlık alanda 17 adet plan İBB Meclisi tarafından onaylandı. Yine yaklaşık 15000 hektarlık alanda 24 adet planın analiz, kurum görüşü ve taslak plan çalışması süreçleri devam ediyor. Onaylanan planlar ise Planlama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Müdürlüklerimizin çalışmalarıyla hizmete giren planaski.ibb.gov.tr adresinden şeffaf bir şekilde paylaşılmaya başlandı. Ve Türkiye’de ilk kez her mahalleliye askıya çıkan plan ve plan değişiklikleri SMS ile duyurulmaya başlandı.
Yukarıda bahsedilen planlama çalışmalarının yanı sıra, gerek imar planı olmayan ya da mahkemece iptale konu olmuş, gerek yıllar itibariyle uygulanabilirliği ortadan kalkmış, gerekse özellikle kentsel dönüşüm ve donatıların kazanılması konusunda ilerleme kaydedilmemiş alanlarda hızla imar planı çalışmaları tamamlanarak İBB Meclisine iletildi.
Büyükçekmece İlçesi Pınartepe mahallesi ve Tepecik bölgesi; Çatalca ilçesi Kabakça, Ferhatpaşa ve Kaleiçi mahalleleri; Ataşehir ilçesi, Kayışdağı, İnönü, İçerenköy, Küçükbakkalköy mahalleleri; Tuzla ilçesi Aydınlı mahallesi; Pendik ilçesi, Çınardere, Kavakpınar ve Kemiklidere bölgeleri; Çekmeköy ilçesi Merkezi, ve dere çevreleri; Sarıyer ilçesi, Gerigörünüm Bölgesi; Kadıköy ilçesi, Acıbadem, Koşuyolu, Hasanpaşa mahalleleri; Esenyurt ilçesi TEM Güneyi; Beylikdüzü ilçesi Kavaklı Köyüstü mevki; Kağıthane ilçesi Büyükdere aksı; Avcılar ilçesi D-100 Karayolu güneyi; Maltepe ilçesi Dragos Sit alanı ve daha birçok bölgede hazırlanan Nazım İmar planları yine karar alınmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisine iletildi.
İstanbul’un Geleceği ve 2050 Vizyonu Planlanıyor
Tüm bu çalışmalar ile birlikte, 2050 yılını hedef alacak şekilde “İstanbul Vizyon Çalışması ve Bütünleşik Mekânsal Gelişim Strateji Belgesi” geliştirilmesine yönelik çalışmalara 2020 yılı itibariyle başlandı. Nasıl bir İstanbul istiyoruz? İstanbul’un geleceğini birlikte nasıl planlayabiliriz? sorularına cevap vermek için İBB Şehir Planlama Müdürlüğü tarafından İstanbul Planlama Ajansı (İPA), Vizyon 2050 Ofisi ile birlikte yürütülen bu çalışmada odaklanılan konular arasında göç ve nüfus politikaları, gelir dağılımı, eğitim, yoksullukla mücadele, ulaşım, toplumsal cinsiyet, kamusal mekanlar, iklim krizi, ekoloji, çevre, deprem, tarım ve sağlıklı gıdaya erişim gibi pek çok başlık yer alıyor. 2050 vizyonu, uluslararası, ulusal ve yerel ölçekte hazırlanan kalkınma politikaları ve strateji belgelerini dikkate alarak, onları daha ileriye taşıyacak bir bakış açısıyla hazırlanıyor. İstanbul’da geçerli üst ölçekli plan kararlarına uygun olmayan, farklı kurumlar tarafından yapılan büyük ölçekli projeler ve sayısı giderek artan dönüşüm projeleri İstanbul’un plan bütünlüğünü temelden bozuyor. Dahası bu projelerin ekonomik, toplumsal, çevresel olumsuz etkileri mevcut planlama sistemi içerisinde giderilemiyor; kentin daha adil ve yaşanabilir bir şekilde gelişmesinin önünde engeller oluşuyor. Bu çerçevede, Vizyon 2050 çalışması ile İstanbulluların katılımını merkeze alan yeni bir adım atılıyor. Yine etkin bir katılımcı süreçle yürütülen Vizyon 2050 çalışmasının ilk sonuçlarını yakında tüm kamuoyu ile paylaşacağız.
Her şey; adil, yeşil ve yaratıcı bir İstanbul için!
